Godt nyttår!

Vi vonar alle lesarane hadde ei sivilisert nyttårsfeiring med champagne frå EU, og at 2010 ser ut til å bli eit like godt år for dykk som det vil bli for oss – og for EU.

God jul til alle lesarane!

Før julefreden til slutt senkar seg over landet vårt – og over EU –, vil vi i redaksjonen ønskje alle lesarane våre ei god jul. R. Oma har allereie, tradisjonen tru, byrja smake på cognacen vi kjøpar inn i eit visst kvantum kvar jul, og nikkar tilfreds idet eg sit her og skriv. Sjølv har eg barbert meg for høvet, og weistov strekkjer seg makeleg ut på lêrsofaen vi kjøpte for tilskotet frå Fritt ord – det rår i det heile ei stemning av velnøye og godt mot på kontoret. Det kan hende at alt ikkje er slik det skal vere i politikken og livet elles – men vi har det då godt likevel. Det skal vi vere glade for!

Jul.

Vi i Lisboanemdni føretek oss aldri noko utan at det ligg ein tanke føre eller bak, og heller ikkje noko så ukontroversielt – trur vi – som ei julehelsing er heilt utan ein underliggjande bodskap. Atmosfæren av fred og fordragelegheit inspirerer til å sende ein vennleg tanke i retning av dei vi kanskje ikkje alltid har like høge tankar om. Såleis vil vi strekkje ut ei broderleg hand av semje til Senterpartiet – vel er vi bitande usamde i EU-saka, men likevel finst det éin ting vi er samde om: Europeisk integrasjon så vel som samfunnsbygging og -utvikling i eit fleirkulturelt Noreg må båe, og i like stor grad, vere tufta på den kristne religionen.

Jul.

Opptekne som vi i Lisboanemndi er av at marknaden skal fungere optimalt, kan det hende at det ikkje alltid skin heilt igjennom at vi slett ikkje vil hevde marknadens primat over alle ting. Tvert imot vil vi betone at religionen må vere grunnsteinen i eitkvart samfunn som ikkje vil møte regresjon inntil det steinalderlege. At vi ser ein tendens mot at det religiøse innhaldet i jula – nemleg at Kristus, Guds son, kom til oss for å løyse oss frå livet her – blir forsøkt gøymt bort, er såleis noko vi må gjere oppreist mot. Vi må protestere. Jula tilhøyrer Kristus, og her står vi sameinte med krefter vi kanskje ikkje så ofte elles gjer felles sak med. Dette må òg bety at vi i redaksjonen beklagar at Lisboa-traktaten ikkje eksplisitt anerkjenner den kristne religionen som grunnleggjande for den europeiske sivilisasjonen – for kor mange av fridommane vi nyter godt av i dag hadde vi vel hatt dersom det ikkje var for kristendommen? –, og at Tyrkia ikkje kan tre inn i EU.

God jul!

Upassande og øydeleggjande av Ashton

Lisboanemndi reagerer sterkt på dei nye utsegnene til Catherine Ashton – den ny-utnemnde høgkommissæren for tryggleiks- og utanrikspolitikk i EU – om israelsk aktivitet i Aust-Jerusalem og på Vestbreidda. I ein tale til Europaparlamentet 15. desember sa Ashton mellom anna at «EU motset seg at heimar blir øydelagde, at arabiske innbyggjarar blir kasta ut av heimane sine og bygginga av muren mellom israelarar og palestinarar».

So ein Pech!

Det er no tydeleg for alle at statsleiarane gjorde eit uheldig val då dei peikte ut Catherine Ashton, ein tidlegare Labour-byråkrat, til stillinga som høgkommissær for tryggleiks- og utanrikspolitikk. Somme har spådd at ho ville vise seg som ein svak politikar, og at ho først og fremst blei vald som plaster på såret det er for det felleseuropeiske sosialdemokratiske partiet (PES) at det ikkje fekk leiaren for det Europeiske rådet.

PES.

Lisboanemndi stiller seg i utgangspunktet bak eit slikt kompromiss. For at arbeidet i EU skal føregå knirkefritt som mogleg, vil det ofte vere naudsynt å inngå slike overeinskomstar for å gjere flest mogleg til lags, og til dette føremålet høver det godt med noko ukjende og anonyme personlegdommar. Med éin moderat og éin sosialdemokratisk politikar i leiinga, burde alt vere klart for effektivt og målretta arbeid for eit meir velfungerande Europa. Ved å leggje bak seg ordskiftet og den politiske usemja, vil EU kome i mål med reformer, effektivisering og tilpassing på langt fleire frontar enn nokon kunne førestille seg i det gamle Europa, og dette må òg i framtida vere EU sin funksjon.

No kan det likevel sjå ut til at høgkommissæren for utanriks- og tryggleikspolitikk er meir aktivistisk enn dei fleste hadde sett føre seg. Vi i Lisboanemndi vil på det sterkaste frårå leiinga i EU å blande seg inn i saker som ikkje direkte vedkjem kjerneområda – fredeleg handel mellom land, demokratisk utvikling og politisk modernisering. Det kan ikkje vere i EUs interesse å vere ein aktør i spelet om Midt-Austen. EU bør i staden konsentrere seg om å utvikle vidare assosiasjonsavtalen med Israel, som legg til rettes for meir handel og samarbeid mellom EU og Israel, og som er i den økonomiske og diplomatiske interessa til alle medlemsstatane.

EU og klimaendringane

Vi i Lisboanemndi har tidlegare kome med eit par hjartesukk over klimamara som rir verda for tida. Klimaforskarane, denne brokute forsamlinga SV-røystande, hasjrøykjande eks-hippiar som aldri-demonstrativt har ytt ein promille til noko lands BNP, vil ha det til at vi er vitne til omfattande klimaendringar som p) er skapte av menneske og q) lèt seg reversere – dersom vi berre køyrer verdskapitalismen ettertrykkjeleg i grøfta først.

Kina. India

Ein skulle ha trudd at EU og styrmennene som administrerer unionen ville ha visst ikkje å la seg lure av slikt. Likevel kan det sjå ut til at tilmed EU, som vanlegvis veit å halde seg unna alt som ikkje har med marknadsregulering og tilliggjande syssel å gjere – som trass alt er grunnen til at unionen tener det freds- og marknadsskapande føremålet sitt så vel –, har kasta seg på klimabølgja. Med Storbritannias Gordon Brown i spissen kan det sjå ut til at EU kjem til å gå inn for svært ambisiøse utsleppsreduksjonsmål. Det har vore snakk om tal på opptil 30 % reduksjon i høve til 1990-nivået; i tillegg er det kome på tale å sponse fattige lands tilpassing til ei hypotetisk ny verd prega av klimaendringar med enorme summar.

Med ØMU ut av klimakrisa

Lisboanemndi stiller seg uforståande til alt dette. Vel kan det hende at vi opplever klimaendringar – og vel kan det hende at vi må ta konsekvensane av dette, og omstille oss til levesett som lèt kapitalisme og klima gå hand i hand. Men dette er ikkje måten å gjere det på. EU og medlemslanda kan ikkje meir eller mindre åleine ta på seg ansvaret for å redde stumpane når det kvar dag poppar opp kòl- og atomkraftverk i Kina og India som sopp under frosk. Ved å gå inn for urimeleg høge utsleppsreduksjonar og samstundes sløse milliardvis med euro på klimaalmisser, vil EU sørgje for at heile det økonomiske samarbeidsområdet – som òg omfattar Noreg – blir mindre tevleført. Dette vil truleg ikkje resultere i anna enn at klimaverstingane i Asia og Sør-Amerika – med vår hjelp! – går forbi oss på verdsmarknaden.

På COP15 må EU krevje at dei andre blokkene går inn for like høge utsleppsmål – eller følgjeleg senke ambisjonane. Berre ved å satse på klimateknologi og moderate utsleppsreduksjonar innanfor EU, utan å ty til konkurransevridande donasjonar til resten av verda, kan EU bidra til å motverke dei eventuelle klimaendringane på eit vis som både gagnar oss sjølve, klimaet og resten av verda på lang sikt.

Lisboanemndi presenterer ny, relevant forsking

Fossen, Herbjørnsrud & Hagen, van der: Antihegemonisk praktisk prosessualitet – et oppgjør med neokonservative strukturelle paradigmer i norsk venstreoffentlighet. Kamme & Dagg forlag 2008.

Forfatterne viser gjennom et distansert-subjektivt nærstudium hvordan sentrale deler av norsk venstreoffentlighet tviholder på kunstige, arbitrære og historisk sett avleggs kategorier som «innenriks», «utenriks», «kultur» og «debatt», når den nye, globaliserte politiske diskursen baserer seg på multituder som inngår i resiprokt synergiske prosessuelle nettverk hinsides kapitalens eller den neo-konstruktivistiske nasjonalsneversynthetens såkalte venstreapostlers rammeverk, og presenterer en radikal ny poststrukturell metodikk som skaper nye rom for kontrær politisk handling basert på aktiv negering gjennom selektiv persepsjon, av de styrende kategorier som definerer kontemporær politisk diskurs i nisselandet Norge.

Prosessuell nisse.

[Subtil takk til Klassekampens Pål Hellesnes.]

Lisbo-ja

Redaksjonen i Lisboanemndi har endeleg vakna frå sigersrusen (bokstaveleg tala), og vil ønskje alle til lukke med det endeleg-samstemde lisboaja-et! Det rår inga tvil om at dette grunnleggjande dokumentet er avgjerande for den vidare utviklinga og integrasjonen i Europa. Dei siste åra har ein eim av letargi og keisemd lege over Brüssel. Denne er no borte.

Vi i Lisboanemndi ser fram til ei framtid der Europa får dominere verdsdagsordenen. Det er berre rett og rimeleg at denne mektige og viktige delen av verda, med den dertil høvelege kombinasjonen av autonomi og integrasjon, får meir han skulle ha sagt i verdsmålestokk. Framover vil EU, godt hjelpt av ein president og ein utanriksminister som talar på vegner av heile unionen, handle med større mandat og legimitet.

«Skål!»

At EU med Lisboatraktaten i tillegg blir langt meir gjennomsiktig, er noko vi i Lisboanemndi sjølvsagt òg spretter sjampanjekorken over. Det er ein styrke for dei motstridande interessene i Europa og organisasjonane deira at dei no kan få betre oversyn over prosessane i dei styrande organa, og såleis lettare kan bidra med meiningar og innspel.

Sjølv om Lisboanemndi er godt nøgde med eit samrøystes euro-kor for Lisboatraktaten, skal vi freiste ikkje hamne på latsida med blogginga, men tvertimot halde fram med idugt å ta eit oppgjer med nisseluementaliteten og den sterke EU-motstanden i Noreg generelt og målrørsla spesielt, og oppdatere våre ivrige lesarar på den siste utviklinga i EU. Det er nok å ta tak i!

Skål!

Vegen vidare for EU

No som Lisboa-traktaten verkar vere vel i hamn, er det på sin plass å ta ordskiftet om kva slags EU vi ønskjer oss. Kva skal EU vere, og kva er føresetnadene for at det skal skje?

Lisboanemndi har alltid stått standhaftig på den føderale linja. Vi meiner at det er i Europas beste interesse at vi snøggast råd får danna ein europeisk føderasjon som går opp i ei større eining gjennom proaktiv samhandling. Den økonomiske integrasjonen har til no fungert ypparleg som middel for å verkeleggjere denne ambisjonen, men alt tyder på at det no er på tide med tettare politisk integrasjon. Tida for nasjonalstaten og nasjonal sjølvråderett er ugjenkalleleg forbi; kontinentalt samarbeid og samråderett er framtida. Vi kan umiddelbart identifisere fire hinder for at dette skal gå så knirkefritt som mogleg:

Nasjonalstaten
Sjølv om den politiske klassen i Europa langt på veg er på bølgjelengd med det europeiske prosjektet, og stort sett er forplikta til tettare europeisk integrasjon, er det eit stort problem at folkeviljen langt på veg er i utakt med viljen til dei styrande. Det kan late til at folket ikkje enno har innsett den grunnleggjande mangelen på konstruktivitet nasjonalstatsautismen inneber, slik vi gong på gong ser i det nasjonale befolkningar over heile Europa misbrukar folkerøystingar om viktige grunnlagsdokument og retningsval for Europa til å vise misnøye med sine eigne regjeringar. Problemet er så akutt at vi må ha umiddelbare tiltak: eit første grep vil vere å avkorte tilgjenget til å la folket seie si meining om dokument som vedkjem det europeiske samarbeidet. På sikt må målet likevel vere å elminere eller ufarleggjere nasjonalstaten – og her er europaføderasjon naturlegvis både middel og mål.

Nasjonalstatsautisme.

 

Statleg økonomistyring
EU er, slik vi har nemnt før, ein suksess på grunn av økonomisk samhandling – og den økonomiske samhandlinga er avhengig av at staten ikkje blandar seg inn for å fungere optimalt. Det skal ikkje mange augnekast til for å sjå det logisk-historisk meiningslause i statleg økonomistyring: For det første er han statleg (jf. førre avsnitt); for det andre er han styrt. Soga syner oss at alle tidlegare forsøk på å tygle dei heilt naturlege kreftene som gir oss varer og tenester har resultert i undertrykking, vald, svolt og folkemord. No i finansbølgjedalen er det viktigare enn nokon gong før at marknaden får regulere seg sjølv til alles beste – for EU-borgarane sin legitime rett til valfridom i varer og tenester, og for tryggleiken til heile Europa.

Utvikling gjennom innvikling.

 

Folkestyreillusjonen
Lisboanemndi er sjølvsagt ikkje mot demokrati som idé, men ser kor lite konstruktiv folkestyreillusjonen i Europa er per i dag. Valoppslutnaden er låg. Dei som skrik høgast, får ordet i offentlege geberdelsar, utan at nokon tenkjer på at dei aller fleste ikkje tek del i sivil ulydnad, som illegale demonstrasjonar. Dette er eit tydeleg teikn på at det finst ein tagal majoritet som befinn seg utmerkt vel med den rådande utviklinga, og det er denne vi bør ta mest omsyn til i utforminga av politikken i Europa. Her er det klart kva som skal stå på resepten – i Europaføderasjonen vil meiningsfeller naturleg finne saman og leirar bryte meiningar på ein konstruktiv og sivilisert måte, andsynes kvarandre og dei rådande.

Økohysteri
Det synest vere stor konsensus om økokrisa som faktum i ålmenta. Lisboanemndi innser seriøsiteten i problemet, men står fast på at vi ikkje må miste fokuset på kva som er mest føremålsteneleg når øko- og finansinteressene møter kvarandre. Det er viktig å stabilisere den økonomiske grunnen, så vi ikkje mister fotfeste når farten på vegen mot økostupet skal deakselererast – noko bør naturen reddast med, òg.

Det gjeld å ha is i magen.

Ei pinleg avgjerd

Det var ikkje utan ein hånflir om munnen vi mottok meldinga om at president Barack «Hussein» Obama får Nobels fredspris i år. At Torbjørn «Bongo frå Kongo» Jagland nok ein gong presterer å blamere seg sjølv og saka han visstnok står i bresjen for på mønstergyldig vis, kan vel knapt kome som ei overrasking for nokon som har ei viss orientering i norsk politikk. Særleg minnest vi på ja-sida vel at den tidlegare leiaren, snarare enn å kommunisere behovet for norsk EU-medlemskap på eit vis folket kunne forstå, gjorde heile ja-sida til latter med sitt svevande prat om ein «europeisk drøm». At éin av dei mest sentrale personane i Ap dei siste åra ikkje veit at vegen inn i EU ikkje kan gå via idealisme og livsfjernt skoddesnakk, men tvert imot føreset ei forståing for dei harde, økonomiske realitetane EU er eit resultat av, er pinleg for partiet, og pinleg for den norske eliten.

Fredsprisen.

Likevel er det eit problem at Jagland lèt inkompetansen sin gå utover fleire enn seg sjølv. Nobelprisen har ein viss prestisje i verdssamanheng, og det er problematisk at ein nobelkomité på villspor har fullt tilgjenge til å fatte vedtak som reduserer verdssamfunnet sin vørdnad for prisen. At den solbrune krigsherren frå Hawaii skal motta fredsprisen for å manøvrere dei to største væpna konfliktane i verda med nesten europeisk politisk korrektheit, er ein hån mot grunntanken som ligg bak fredsprisen.

Barack «Hussein» Obama

Vi i Lisboanemndi har i alle år føreslege å gi fredsprisen til EU, og vil halde fram med dette inntil det blir gjort. Det er forstemmande at komiteen lèt seg villeie av omsynet til å gjere alle i den norske partifloraen til lags, og såleis gong på gong ikkje anerkjenner EU som det det er – eit økonomisk-administrativt fredsprosjekt verda aldri tidlegare har sett maken til. Gjennom ekstensiv handel mellom dei europeiske landa, har EU med nærmast forbausande kraft og effektivitet eliminert sjølv det minste potensial for væpna konflikt i Europa. At dette samarbeidet ikkje skal vere fredsprisen verdig, er ein tanke vi i Lisboanemndi på det sterkaste tek fråstand frå.

Fredsprosjektet.

Lisboa quo vadis?

Den verste bøygen er overstått. Lisboa-traktaten er på god veg til å bli ratifisert av Europa, og vi kan byrje fokusere på kva traktaten vil føre til. Og kva er det?

Europeisk leiarskap
Lisboa-traktaten vil få ein slutt på det heller pinlege rotasjonssystemet vi har operert med til no, der kvart av landa får la statsleiaren sin leike EU-president i seks månader. Denne ordninga skal erstattast med eit fast verv som varer to og eit halvt år – ein termin som kan utvidast med ein ny periode. Vi i redaksjonen meiner at Tony Blair, som er eit namn som blir nemnt ofte i diskusjonen om kven dette vervet kan tilfalle, er den best eigna kandidaten. Blair har, gjennom arbeidet sitt som Labour-statsminister i Storbritannia, vist på utmerkt vis korleis demokrati og administrasjon kan gå opp i ein større heilskap enn dei to kvar for seg. EU treng dynamisk, kompetent leiarskap. Det vil Blair tilføre. Den svenske utanriksministeren Carl Bildt, ein god konservativ politikar, blir nemnd som kandidat til stillinga som EUs utanriksminister.

Blair. EU-stjerna er allereie på plass

Mindre vetorett
Eitt av dei største problema til EU har vore at landa som ingenting vil, sinkene, har hatt høve til å trenere heilt nødvendige prosessar ved å leggje ned veto. Lisboa-traktaten fjernar vetoretten på ei rekkje viktige politikkområde, og gjer unionen meir handlekraftig.

Fleire fleirtalsavgjerder
Kvalifiserte fleirtalsvotum (QMV) er ein metode som dessverre er lite brukt i EU-systemet. I staden blir ofte viktige avgjerder tekne samrøystes og ved konsensus – som uvegerleg leier til vasne kompromiss og ineffektive løysingar. Svaret er å auke bruken av QMV, og her vil Lisboa-traktaten ta drastiske grep for å betre stoda.

Ja, vi kan!

Endeleg er resultatet klart. Irland har sagt ja til Lisboa – dei har sagt ja til Europa. Eit relativt stort fleirtal – over 60 % – stemde ja. Det var relativt låg valdeltaking, truleg av di mange av dei som ville ha røysta ja, var heime av di dei visste kvar det gjekk. Den som teier samtykker. Lisboa-traktaten er no på god veg mot å verte ratifisert – men to hinder står framleis i vegen for auka integrasjon og samhandling i Europa.

Europeisk integrasjon

Tsjekkia
På grunn av at den tsjekkiske presidenten og europasabotøren Václav Klaus nektar å skrive under på traktaten, har Tsjekkia framleis ikkje ratifisert Lisboa-trakten, til trass for at nasjonalforsamlinga har gått inn for traktaten med syngjande fleirtal. Dersom vi skal tru europaministeren deira, Stefan Fule, finst det håp likevel: «i motsetnad til i Irland, [er det] berre snakk om når».

Storbritannia
Det britiske problemet er meir komplekst, men heller ikkje her står vi overfor ei utfordring europeisk samarbeid ikkje kan overkome. Det er sterk uvilje mot Lisboa-traktaten blant folket i Storbritannia, men statsminister Gordon Brown vil ikkje ha folkerøysting, då det – som alle veit – er masse styr. Om Brown dreg ein Lisboa og ikkje skriv ut nyval, vil traktaten også verte ratifisert i Storbritannia. Om han derimot skriv ut nyval før ratifiseringa og opposisjonen vinn, vil det vere eit problem, då statsministerkandidaten til det konservative partiet, David «Iscariot» Cameron, har lova å halde folkerøysting om ratifiseringa. Situasjonen er likevel ikkje håplaus: Labour kan, sjølv om dei for augneblinken ligg særs dårleg an på målingane, vinne valet mot alle odds og unngå folkerøysting, og «lovnaden» til Cameron kan fort bli redusert til overflatisk valflesk i det han innser kor mykje som faktisk står på spel – for Lisboa, for Storbritannia og for Europa.

Europeisk samspel

Stå på, Lisboa. Snart er vi i mål.